Menu

Terugblik Wethoudersconferentie 25 november 2020

Deze week hadden we een unicum, onze eerste digitale wethoudersconferentie! Sommige dingen blijven ook hetzelfde, de conferentie ging namelijk op woensdag van start met een algemene ledenvergadering. In deze ledenvergadering werd Marcelle Hendrickx, na veel lof voor scheidend voorzitter Elly van Wageningen, benoemd tot voorzitter van de Wethoudersvereniging en Jacques van Loevezijn tot vice-voorzitter. De leden stemden ook met overgrote meerderheid in met de begroting en het meerjarenbeleidsplan van de Wethoudervereniging, waar het team met enthousiasme mee aan de slag zal gaan.



Jeroen van Gool, directeur Wethoudersvereniging, sprak minister Kajsa Ollongren over actuele onderwerpen. Het interview is online te bekijken. De minister sprak vol bewondering over de manier waarop gemeenten zijn omgesprongen met de coronacrisis. Het vertrouwen in de overheid is hoog. Er is altijd discussie, dat is goed.  Je kunt als overheid laten zien dat je niet alles weet, maar dat je zo goed mogelijk omgaat met datgene wat je wel weet.
Hoe zorg je dat mensen beschikbaar blijven in de politiek? Blijf uitstralen dat het belangrijk werk is, dat het hard werk is en dat het er echt toe doet dat je het doet. Het is belangrijk om mensen aan de voorkant mee te nemen.


De participatie kon niet op de klassieke manier georganiseerd worden en er zijn innovatieve manieren gevonden om de mensen toch te blijven betrekken. De goede dingen die deze crisis met zich heeft meegebracht, daar moeten we mee verder.

De politieke partijen zijn verantwoordelijk voor de lijsten. Er moet nog veel gebeuren om een goede afspiegeling van de maatschappij in het openbaar bestuur te krijgen.



De minister en Jeroen van Gool praten ook over de weerbaarheid van het bestuur en integriteit.  
De minister is stellig: intimidatie en geweld is onacceptabel. Iedere keer als er sprake is hiervan is het belangrijk om aangifte te doen.  Het openbaar bestuur een open huis.  Poltici hebben een voorbeeldfunctie. De raad moet ervan overtuigd zijn dat je aan de voorkant alles hebt gedaan om een integriteitsrisico te voorkomen. Jeroen van Gool merkt op dat het ook belangrijk is om het onderwerp integriteit ook na het aantreden van de wethouder op de agenda te houden. De Wethoudersvereniging werkt volgend jaar graag samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken als het gaat om weerbaar bestuur, om integriteit, op het terrein van onderzoek, opleidingen, ondersteuning. 


De minister is zelf ook wethouder geweest en in haar ervaring kan het ambt je opslokken. Het is daarom belangrijk om af en toe even stil te staan en te reflecteren. Het is ook goed om na te denken over de toekomst. Wethouder ben je voor 4 jaar. Neem tijd voor intervisie, voor persoonlijke ontwikkeling. De minister roept wethoudes op om gebruik te maken van de gelegenheid om een opleiding te volgen. Ook in je ambtelijke organisatie vraag je van mensen om zich te blijven scholen, die permanente educatie die we van iedereen vragen geldt ook voor wethouder. Het is belangrijk om daar ook de financiële ruimte voor te creëren.

Na de formele ledenvergadering, de jaarrede van de voorzitter en het interview met de minister,  was er een geanimeerde paneldiscussie met Marleen Sanderse, Professor Maarten Prak, Diederik Gommers en nieuwgekozen voorzitter Marcelle Hendrickx.



Sanderse is bekend met turbulente tijden, zij had een wervelende carrière totdat zij in een medisch traject terecht kwam waardoor zij haar been verloor. Ze maakte van de nood een deugd en werd paralympisch sporter. Sanderse was paralympisch roeier en ging als reserve mee naar de Spelen in Beijng in 2008. Daarna is zij politiek actief geworden. Inmiddels is Sanderse burgemeester van Hattem, waar ze haar ervaringen in turbulente tijden meeneemt als lessen voor haar rol in het openbaar bestuur. 


Historicus Prak bracht heden en verleden bijeen in zijn betoog over de turbulentie in het openbaar bestuur in de Zeventiende eeuw. Hij vertelde over de oproer in Utrecht in 1610. Midden in de winter eisten leden van de schutterij verandering. Het stadsbestuur deed een stapje opzij omdat ze niet tegen hun inwoners in het geweer willen komen. Dit voorbeeld was de brug naar het nu, een tijd waarin we op een kruispunt staan. Corona zet bestaande verschillen in bestuur en samenleving op scherp. Hij noemde globalisering, ongelijkheid en privatisering publieke sector. Een groot probleem van het lokale bestuur noemde hij het feit dat de landelijk overheid te weinig oog heeft voor lokale verschillen. Want, zo stelt hij, Nederland heeft een prachtige traditie van lokale verschillen, tot 1800 werd wat er in Den Haag gebeurde in belangrijke mate bepaald door lokale bestuurders. Deze lokale besluiten konden, door betrokkenheid van burgers, rekenen op lokale steun. De les die we daarvan leren voor vandaag: we zouden weer meer een evenwicht moeten vinden tussen het Haagse en het lokale. Dat zou een stip op de horizon moeten zijn in deze tijde van crisis.   


D
e decentralisaties bieden niet altijd de ruimte voor lokaal maatwerk, de ruimte voor lokale autonomie. Prak stelt dat daarnaast het echte probleem is dat inwoners torenhoge verwachtingen van hun lokale bestuur hebben. We verwachten overal dezelfde rechten, maar als je écht voor lokale verschillen gaat, dan krijg je als inwoner niet hetzelfde aangeboden in iedere gemeente. Lokaal maatwerk en overal hetzelfde ‘krijgen’ gaan niet samen. De stap naar echt lokaal maatwerk vergt bestuurlijke moed, betoogd Prak gloedvol. Het vergt wel ook dat gemeenten de juiste budgetten krijgen bij nieuwe grote taken. Daarnaast is het zo dat na een verandering het evenwicht niet zomaar hervonden is. Dat heeft tijd nodig, na 200 jaar centralisatie.

In het begin van de 17e eeuw zocht het bestuur naar het juiste evenwicht, en dat ging lang niet altijd goed. Maar in de 17e eeuw was het bestuur zo ingericht dat decentraal bestuur aan het roer zat, ook landelijk. Men ging van crisis naar crisis en vond telkens evenwicht. Een groot verschil hierin is wel, dat er toen geen social media was, én dat mensen minder van hun overheid verwachtte. Prak adviseert ook: laat ruimte voor experiment en ontdekken!



Gommers beaamt wat Prak zegt over ruimte voor uitproberen, voor experimenteren. Maar ook over de onzekerheid die daar bij zit, je kunt pas als je terugkijkt vaststellen of een besluit het juiste was. Hiervoor zouden we elkaar de tijd en ruimte moeten geven. De tijdgeest maakt dit lastig, mensen willen nu de waarheid en volledige informatie horen. Dit is in onzekere tijden als de onze eigenlijk niet mogelijk. Om hier ruimte voor te krijgen, is vertrouwen van inwoners nodig. Gommers werkt, als influencer, hard om dat vertrouwen te winnen. In tijden van crisis leren we terwijl we doen. Laten we daarbij het menselijke vasthouden en ons daar voor in blijven zetten, dat we ook in tijden van crisis mensen blijven zien en oog houden voor ieders welzijn. Prak valt Gommers bij met het pleidooi dat het lokale bestuur de stip op de horizon moet zetten (dat we van het virus afkomen) om dit te bereiken. 


Marcelle Hendricks bepleit daarnaast neem mensen mee in de lessen die we leren. Wat Gommers absoluut beaamt, met de kanttekening dat hiervoor is wel nodig dat burgers openstaan voor het afwegingskader en voor het feit dat er soms fouten gemaakt worden en dat niet alles gelijk mogelijk is. Hierbij is het heel erg belangrijk dat je leert van je fouten en ze toegeeft. Het bekvechten en de negativiteit in de kamer volgens Gommers ook een trend in de samenleving. Daar moeten we mee stoppen, dat is een drama. Als de manier zoals ik nu communiceer in deze crisis nou als prettig wordt ervaren in de samenleving, dan kunnen we dus hier op overstappen met elkaar? Hiervan leren, samen. Ook Prak pleit voor ‘neem mensen mee in je afweging en in het leerproces dat je met elkaar doormaakt. 

Hendrickx sluit af met de hartekreet dat er een stuk meer consistentie in het openbaar bestuur zou mogen zitten. Daar hebben we een langetermijnvisie voor nodig. Daarvoor moet je over jouw termijn heen durven kijken, grotere plannen durven maken dan je in vier jaar kunt uitvoeren. 

Klik hier om de terug te kijken naar de conferentie.

U bent hier

Deel deze pagina