Overgang pensioen naar ABP - Wat doet de Wethoudersvereniging?

Overgang pensioen naar ABP - Wat doet de Wethoudersvereniging?

Je pensioen gaat over naar ABP. Veel wethouders maken zich zorgen. Wat doet de Wethoudersvereniging voor jullie? 

Wethouders bouwen nu pensioen op via de Appa, een eigen wettelijke regeling die door gemeenten zelf wordt gefinancierd en uitgevoerd. Dat verandert: vanaf 1 januari 2028 bouw je pensioen op bij ABP, en ook alles wat je vóór die datum hebt opgebouwd gaat mee. Het wetsvoorstel dat dit regelt is nog niet definitief. 

Wij krijgen hier veel vragen over. Op deze pagina lees je wat er verandert, wat wij eraan doen, en wat dit voor jou persoonlijk betekent. 

Is de Wethoudersvereniging hier mee bezig? 

Ja, al langer dan het wetsvoorstel bestaat. Dit is wat we hebben gedaan: 

• We hebben het probleem op de kaart gezet. In mei sprak onze directeur Hatte van der Woude met de NOS, die vervolgens landelijk berichtte over kandidaat-wethouders die vanwege hun pensioen twijfelden over het ambt. Andere media namen het over. Lees hier: Tientallen beoogd wethouders twijfelen vanwege onzekerheid over pensioen 

• We zijn formeel om een reactie gevraagd. Het ministerie van BZK heeft de Wethoudersvereniging, naast onder meer de VNG, uitgenodigd om op het ontwerpwetsvoorstel te reageren. 

• We hebben de wettekst artikel voor artikel nagelopen. Niet alleen de toelichting, maar de voorgestelde wetsartikelen zelf. Daar kwamen punten uit die nog niet geregeld zijn — zie hieronder. 

• We verzamelen signalen van wethouders. In de aanloop naar deze bestuursperiode hoorden we via diverse kanalen van aankomende wethouders dat de onzekerheid over hun pensioen meewoog in de vraag of zij het ambt wilden aanvaarden. Die signalen gebruiken we in het overleg met het ministerie. 

Onze volledige reactie op de internetconsultatie vind je hier zodra die gepubliceerd is. De consultatie sluit op 11 september 2026. 

Waar richten wij ons op? 

Wij steunen de overgang naar ABP. Een centraal uitgevoerde pensioenregeling is op termijn beter voor wethouders dan de huidige versnipperde uitvoering, en wij vinden het belangrijk dat die overgang op 1 januari 2028 doorgaat. 

Maar: een wethouder mag niet financieel de dupe worden van omstandigheden waarop hij of zij zelf geen invloed heeft. Dat is de rode draad in alles wat wij hebben ingebracht. Concreet vroegen wij onder meer om het volgende. 

• Een vangnet als de overdracht misgaat. Gaat de overdracht van je opgebouwde pensioen om welke reden dan ook niet door, dan blijft dat pensioen achter in de oude regeling: geen compensatie, en het wordt niet meer verhoogd. De toelichting noemt dat zelf een zeer onwenselijk scenario, maar de wet regelt er geen oplossing voor. Wij hebben er bovendien op gewezen dat de bepaling die hiervoor bedoeld lijkt maar één situatie afdekt, en niet de andere manieren waarop het mis kan gaan. 

• Wat als je vóór 2028 aftreedt. De compensatie voor het vervallen van de doorsneepremie hangt af van de vraag of je op 31 december 2027 pensioen opbouwt. Wie is afgetreden maar nog een Appa-uitkering ontvangt, bouwt nog voor de helft pensioen op en krijgt daardoor ook maar de helft van de compensatie; de toelichting noemt dat percentage bovendien als voorbeeld, waardoor niet vaststaat dat het altijd 50% is. Wij hebben gevraagd dat te verduidelijken, en daarnaast gevraagd of iemand die tijdens een Appa-uitkering een nieuwe baan aanvaardt daarmee zijn recht op compensatie verliest. Als dat zo is, ontstaat een prikkel om juist níet aan de slag te gaan. 

• Duidelijkheid voor deeltijdwethouders. Hoe deeltijd doorwerkt in de berekening van de compensatie staat niet in de wet; dat wordt later in een aparte regeling bepaald. Wij hebben gevraagd hoe dat uitpakt en willen bij die uitwerking betrokken worden. 

• Premie betalen zonder aanspraak. Vanaf 2028 draagt je gemeente voor jou premie af voor het arbeidsongeschiktheidspensioen van ABP, terwijl wethouders daar geen aanspraak op krijgen en die premie deels op jou kan worden verhaald. De uitkering bij invaliditeit blijft daarmee de enige voorziening die nog uit de gemeentebegroting wordt betaald — precies de constructie die deze wet voor het pensioen juist opheft. Wij hebben gevraagd die keuze cijfermatig te onderbouwen en haar bij de herziening van de Wia recht te zetten. 

• Een opgave die je kunt controleren. Je krijgt in 2027 een persoonlijke opgave van je opgebouwde pensioen, en daar kun je zes weken bezwaar tegen maken. Dat rechtsmiddel stelt alleen iets voor als je de onderliggende cijfers krijgt en er hulp beschikbaar is. Daar hebben wij om gevraagd. 

• Helderheid over je partnerpensioen. Volgens de toelichting wordt het instemmingsrecht van jou en je partner bij de omzetting van opgebouwd partnerpensioen buiten werking gesteld. Wij hebben in de wettekst geen bepaling gevonden die dat regelt, en gevraagd waar dat dan op berust. 

• Zekerheid voor wie in 2026 is ingestroomd. Wie vanuit een baan bij de overheid wethouder werd, zit tussen twee overgangen in. Wij hebben het ministerie gevraagd te bevestigen dat deze groep de compensatie volledig meekrijgt, en de wettekst op dat punt te verduidelijken. Hieronder leggen we uit hoe dat zit. 

• Aandacht voor wie al pensioen ontvangt. In 2027 zit er een gat: het ABP stapt op 1 januari 2027 over naar het nieuwe stelsel, de Appa pas een jaar later. Gepensioneerde oud-wethouders ontvangen dat hele jaar een pensioen op het niveau van 2026. Ook verandert de manier waarop hun pensioen wordt aangepast, en vervalt een bescherming tegen verlaging. Wij hebben gevraagd te borgen dat dit niet leidt tot een blijvend lager pensioen. 

Wat betekent dit voor mij persoonlijk? 

Moet ik nu iets doen? Het wetsvoorstel is nog lang niet definitief. Het helpt nog steeds om je zorgen te delen in de openbare consultatieronde over het wetsvoorstel (tot 11 september: Overheid.nl | Consultatie Wet overdracht pensioenen politieke ambtsdragers aan ABP,) maar je kunt je observaties of zorgen ook delen met de wethoudersvereniging op info@wethoudersvereniging.nl. Wij verzamelen nog steeds alle reacties om te zorgen dat we niets over het hoofd zien. Ook na het inleveren van de consultatie, en na 11 september is dat nog relevant.  

Het moment waarop het voor jou persoonlijk concreet wordt, ligt in september 2027. Dan ontvang je van je college een schriftelijke opgave van het pensioen dat je hebt opgebouwd. Dat is juridisch een besluit: je hebt zes weken om bezwaar te maken, en daarna staat het bedrag vast. 

Zet dit alvast in je agenda: uiterlijk 15 september 2027 krijg je je persoonlijke pensioenopgave. Bekijk die goed en controleer of je diensttijd en je deeltijdfactor kloppen — zeker als je bij meerdere gemeenten wethouder bent geweest. Klopt er iets niet, reageer dan binnen zes weken. 

Ik ben in 2026 wethouder geworden vanuit een baan bij de overheid — loop ik iets mis? 

Deze vraag krijgen we vaak, en het antwoord is voor het grootste deel geruststellend. Je zit tussen twee overgangen in: die van ABP op 1 januari 2027 en die van de Appa op 1 januari 2028 — precies het zorgpunt waar veel kandidaat-wethouders vorig voorjaar mee zaten. Het wetsvoorstel vangt dat op: wie op 31 december 2027 onder de Appa pensioen opbouwt, krijgt de compensatie alsnog bij de overgang naar ABP per 1 januari 2028, en de toelichting zegt daarbij met zoveel woorden dat het voor de omvang van de compensatie niet uitmaakt of iemand al tien jaar ambtsdrager is of pas één jaar. Je wordt dus niet gekort omdat je pas kort in functie bent. 

Verder gelden voor jou dezelfde twee voorwaarden als voor iedere andere wethouder. Je moet op 31 december 2027 daadwerkelijk Appa-pensioen opbouwen, én je gemeente moet je pensioen ook echt bij ABP onderbrengen, zowel de toekomstige opbouw als het verleden. Blijft je pensioen achter in de Appa doordat de overdracht niet op tijd of niet volledig plaatsvindt, dan vervalt de compensatie alsnog. Dat is de reden dat wij bovenaan onze inbreng om een vangnet voor die situatie vragen. 

Over de hoogte ten slotte: de compensatie wordt berekend over je pensioengrondslag van 2027 — je bezoldiging op 31 december 2027 min de franchise — en niet over het pensioen dat je tot dan toe hebt opgebouwd. Houd er wel rekening mee dat die grondslag je wethoudersbezoldiging is en niet het salaris uit je vorige baan, en dat je geboortejaar en een eventuele deeltijdfactor meebepalen hoe hoog het bedrag uitvalt. 

Wanneer gebeurt wat? 

• Nu: het wetsvoorstel ligt ter internetconsultatie tot 11 september 2026. Daarna gaat het naar de Raad van State en vervolgens naar de Tweede en Eerste Kamer. De Raad van State zal een advies geven en het kabinet zal daar weer op reageren, dat heet het “Nader Rapport”. Dat, en onze reacties zullen de basis vormen voor hoe de Kamers het wetsvoorstel gaan behandelen. En daar zullen wij bovenop zitten.  

• 1 januari 2027: ABP stapt over op het nieuwe pensioenstelsel. Voor actieve wethouders verandert er dan nog niets; je bouwt in 2027 nog gewoon op in de Appa. Voor wie al pensioen ontvangt verandert wél de manier waarop dat pensioen jaarlijks wordt aangepast — daar hebben wij aandacht voor gevraagd. 

• Uiterlijk 15 september 2027: je krijgt je persoonlijke pensioenopgave van het college. 

• 31 december 2027: gemeenten betalen de overdrachtswaarde aan ABP. 

• 1 januari 2028: je opgebouwde pensioen staat bij ABP en je bouwt vanaf dat moment daar verder op. 

Dit tijdpad is krap. Wij dringen er bij het ministerie op aan dat het gehaald wordt, want vertraging pakt vooral voor wethouders nadelig uit. 

Waarom gebeurt dit eigenlijk? 

Nederland is overgestapt op een nieuw pensioenstelsel. De Appa past daar niet meer in: het is een van de laatste regelingen waarbij het pensioen niet in een fonds wordt opgebouwd, maar door de gemeente wordt toegezegd en later uit de begroting betaald. 

Het onderbrengen bij één pensioenfonds heeft voordelen. De uitvoering is nu verdeeld over honderden overheidsorganisaties, elk met een eigen administratie. Bij ABP gaat je pensioen mee als je van gemeente wisselt, en is de uitvoering hetzelfde als voor ambtenaren en burgemeesters. Daarom staan wij achter de overgang — het gaat ons om de manier waarop hij wordt uitgevoerd. 

Wat kan ik van de vereniging verwachten? 

1. Wij houden je op de hoogte van de behandeling van het wetsvoorstel en van wat er verandert. Loop je ergens tegenaan of heb je een vraag over je eigen situatie, laat het ons weten: signalen van wethouders helpen ons om te zien waar de regeling in de praktijk knelt, en we nemen ze mee. 

1. Wij nemen deel aan de begeleidingscommissie die het ministerie voor deze wet heeft ingesteld, zijn in contact met zowel de Eerste als de Tweede Kamer en stemmen af met andere betrokken partijen. Dit najaar heeft dit onze grote aandacht. Naast onze formele inbreng benaderen we partijen ook informeel, en zoeken we desnoods de media op. 

Voor een berekening van je eigen pensioen moet je bij je gemeente of de Appa-uitvoerder zijn. Wij kunnen je helpen de juiste route te vinden. 

Vragen over onze inzet of over de veranderingen? Neem gerust contact op via info@wethoudersvereniging.nl