Documenten
- Handleiding basisscan integriteit voor kandidaat-bestuurders | 2019 850 KB
- Integriteitstoetsing kandidaten decentrale politieke partijen | 2020 559 KB
- Brief aan TK: Wijziging wetsvoorstel bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur 119 KB
- Powerpoint: Integriteit aan collegetafel - Agenda Eerste Gesprek 3.7 MB
- Handreiking: Integriteit aan de collegtafel 272 KB
- Op pad in de Gemeente: Integriteit aan de collegetafel 129 KB
- Procesafspraken handhaving integriteit bij wethouders versie nov 2023 373 KB
Integriteit
Integriteit is een thema dat nooit af is, al is het maar omdat door de tijd heen ideeën over welk handelen wel en niet acceptabel is kunnen veranderen.
Integriteit van wethouders is essentieel bij de benoeming, maar ook tijdens de uitoefening van het ambt. Gemeentelijke bestuurders vervullen een voorbeeldfunctie en dragen bij aan het vertrouwen in de overheid. Daarom is het van groot belang dat integriteit niet alleen wordt getoetst bij de voordracht en benoeming, maar ook actief wordt geborgd gedurende de gehele ambtsperiode.
Integriteit bij de benoeming van wethouders
Integriteit is een fundamenteel uitgangspunt bij de benoeming van wethouders. Gemeenten hebben de verantwoordelijkheid om te zorgen dat kandidaat-wethouders van onbesproken gedrag zijn en geen integriteitsrisico’s vormen voor het bestuur.
Wettelijke kaders en protocollen
Sinds 1 januari 2023 is het verplicht voor kandidaat-wethouders om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) te overleggen. Deze verplichting vloeit voort uit de Gemeentewet de Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur[1].
Daarnaast kunnen gemeenten gebruik maken van de Basisscan Integriteit en een risicoanalyse integriteit, uitgevoerd door externe bureaus. Deze screenings brengen mogelijke kwetsbaarheden in kaart, zoals belangenverstrengeling of antecedenten[1].
De Handreiking Integriteitstoetsing van kandidaten voor decentrale politieke partijen van het ministerie van BZK biedt praktische tools voor selectiecommissies, waaronder:
- Vuistregels integriteit
- Zelfassessment
- Antecedentencheck
- Dilemmakaarten
Download de handreiking van BZK (maart 2025)[2]
Integriteit tijdens het wethouderschap
Integriteit stopt niet bij de benoeming. Tijdens het wethouderschap is het essentieel dat bestuurders zich bewust blijven van hun rol en voorbeeldfunctie.
Doorlopende aandacht en ondersteuning
De Wethoudersvereniging biedt diverse instrumenten om integriteit bespreekbaar te houden binnen het college van B&W. Dit omvat:
- Gesprekstools zoals integriteitskaarten
- Werkvormen voor heidagen en vergaderingen
- Procesafspraken bij vermoedens van integriteitsschendingen
Relevante onderzoeken
De Wethoudersvereniging heeft meerdere onderzoeken laten uitvoeren, waaronder:
- Onderzoek Universiteit Twente: over integriteitsdilemma’s in de praktijk
- Onderzoek Moresprudentie: over normen en gedragingen in het openbaar bestuur
- Protocol gemeente Eindhoven: als voorbeeld van lokale integriteitsborging
Procesafspraken bij vermoedens van integriteitsschendingen (PDF)[3]
References
[1] Veelgestelde vragen benoeming wethouder en integriteit | VNG
[2] Handreiking integriteitstoetsing van kandidaten voor decentrale ...